Skip to main content

ISTÓRIA EMA XINA SIRA NIA BISNIS


Karik uluk nia aman fan bé-minerál iha dalan ninin,
Nia oan sei loke restaurante,no nia bei-an sei loke fábrika bé-minerál nian.

           Wainhira ema Malaizia ukun-an tiha, grupu ida nia identidadi bele identifika ka hatene liu husi servisu nebé sira halo. Ema Melaiú koiñesidu nudar agrikultor. Ema Xina halo kontratu no domina sidadi. Ema Indianu sira hela bairru no servisu iha tos. Hafoin nasaun ne’e ukun-an liu tiha dékadu lima, identidadi grupu nebé bele identifika liu husi ema ida-ida nia servisu hahu lakon. Ema Melaiú no India mos hahu halo kontratu.  Ema Xina fali, komérsiu sai ona hanesan sira nia servisu prinsipál.

            Baze Ekonómika Foun nebé introdus iha inísiu tinan 1970, produs no hamosu duni emprezáriu balu, ema matenek iha komérsiu, no líder kompainia husi ema rai-laran, tantu husi grupu izlaun no grupu relijiaun seluk. Indikasaun ne’e fó prova katak komérsiu nudar área nebé bele aprende, no laos monopóliu husi grupu sosiedadi ida nian. Maibé, iha esforsu balu atu hamate ema Xina nia dominasaun iha área komérsiu, tó oras ne’e laiha rezultadu. Tanba relasaun komérsiu entre ema Xina forte lahalimar, ne’e duni susar atu sobu. Ida ne’e mak realidadi kuandu ema koalia konaba grupu sosiedadi Xina sira nia moris.


            Asaun ne’e la konsidera patriótiku. Ema Xina sira halo nune, laos tanba sira la hadomi sira nia rai ran fakar fatin. Maibé tanba sira tenki kontinua moris no lao ba oin. Sira husik sira ida-ida nia família nodi muda ba Austrália, Kanadá, Norte Amérika, Europa no Timor Leste. Saida mak sira halo nudar prosesu kontinuasaun sira nia bei-ala mai iha rai Malaizia. Evolusaun istória ne’e sei kontinua akontese atu kompleta ezijénsia síkulu ekonómiku mundiál nebé modifika beibeik. Ema Xina nudar ema rasa nebé fleksível tebetebes, fasil mudifika-an, no bele adapta-an ho situasaun oioin. Sira sei bele moris no buka han-hemu iha nebé deit sira ba.  Ida ne’e mak parte ida husi ema Xina nia matenek no abilidadi.
            Ema Xina sempre haré dok ba oin no sira la husik kondisaun sai estátiku ka mate iha fatin. Iha istória ema Xina nia komérsiu, ita sei haré katak komérsiu ema Xina nian sempre iha kresimentu ka mudansa. Sira bokan lais no bele foti oportinidadi negósiu nebé foun. Karik uluk nia aman fan bé-minerál iha dalan ninin, nia oan sei loke restaurante, no bei-oan sei loke fábrika bé-minerál. Atu dezenvolve-an liu, ema ne’e tenki muda-an laos deit fíziku-isin  nian maibé  mos mentál, ispíritu no hodi habesik-an ba Nia nebé iha Leten Ás.  Ema ida nia hakarak atu modifika-an mak nudar xave prinsipál ba nia susesu.
            Istória komérisu ema Xina nian hatudu katak iha mudansa boot barak no importanti. Halo komparasaun entre istória inísiu ema Xina mai iha rai Malaizia no pozisaun ema Xina agora ne’e. Ita sei haré, entre jerasaun da’uluk nebé mai uluk liu ho jerasaun tuir mai, hatudu diferente boot. Iha diferente boot ne’e nia kotuk, sira  iha nafatin buat nebé hanesan, mak ne’e: ispíritu hodi hasae moris diak no fiar ba komérsiu nudar mekanizmu hodi hametin posizaun ekonómika pesoál, família, komunidadi, no sira nia rasa.
           

Rezumu ikus
, komérsiu ema Xina laiha formalidadi barak no burokrásia. Sira hakas-an halo atividadi komérsiu ne’e sai fasil diak liu. Tanba formalidadi no burokrásia hamate  rotasaun ekonómika.

Comments

Popular posts from this blog

ÉTIKA NEGÓSIU

Dezvantajen iha tempu badak nudar dalan nebé ema tenki liu atu hetan vantajen iha tempu naruk.             Ema Xina fiar, komersiante nebé susesu tenki iha kbiit kreatividadi nebé ás alein kapasidadi atu hadau oportunidadi. Embora atu alkansa   ézitu no hetan proveitu refere, husu atu komersiante ida tenki uza maneira saida deit mak mosu iha nia hanoin. Maibé, buat ne’e la signifika komersiante bele uza maneira foer no bosok atu hamonu nia rivál. Komersiante Xina iha kódigu étika nebé bandu uza maneira foer. Hamonu ema seluk nia komérsiu nudar hahalok nebé povu Xina hotar tebes. Kompetisaun nudar asaun nebé susar atu hases hosi   komérsiu. Dala barak akontese kompetisaun makás nebé hamosu sizma no ostilidadi.             Kompetisaun nebé saudável sei benefisia parte hotu. Nune mos kompetisaun nebé la justu sei la lori proveitu ba se deit no parte hotu. Karik iha...

MANEIRA | TIPS 3 HALO TÍTULU TEZE NEBÉ DIAK

Maneira oin-sa defini teze nia tema no deskobre títulu nebe furak, ida né mak nudar problema inísiu ba estudante sira atu hahu halo sira nia teze. Maibe ita boot lalika laran susar, tuir mai né sei aprezenta faze no maneira ka tips nebe bele implamenta nodi prosesu lalais ita boot nia teze. Espera katak molok le tema né ita boot le uluk ona tema primeiru nebe ami hakerek antes konaba tips 13 oin-sa halo propósta teze nian. I. BUKA TEMA NEBE DIAK NO FURAK Importanti tebtebes atu hili tema ka tópiku nebe diak. Iha buat lubuk ida nebe tenki tetu uluk molok hili teze nia títulu, hanesan: 1). Tópiku nebe hili ona, ita boot domina ka lae? 2). Dosente giador domina no bele lori ita boot durante prosesu halo teze né ka lae? 3). Atensaun diak ho tempu (deadline), tema nebe ita boot hili bele hotu lalais iha tempu badak ka lae? 4). Tuir kapasidadi, presiza orsamentu hira ba tema nebe ita boot hili? II. INSTRUMENTU APOIANTE 1). Foti Tópiku nebe fasil Tenki defini ho klaru kedas atu ...

Prezidente Repúblika Deklara “Funu”

Imajen Ilustrasaun Iha Kuarta Feira, Loron 8 fulan Abril 2020, Prezidente Repúblika, Franciso Guterres Lu’Olo, hato’o mensajen importanti ba povu tomak relasiona ho situasaun atuál ne’ebé povu presiza fó konsiderasaun, nune’e kolaborasaun entre povu ho Estadu no Governu bele alkansa ho di’ak ba nasaun no povu nia vida. Kona-ba ne’e, ami toma notas nesesáriu balu hodi fahe ba maluk sira tuir ami nia “ponto de vista” .   Primeiru, Señor Prezidente Repúblika toka uluk kona-ba situasaun emerjénsia ne’ebé Estadu no Governu servisu maka’as hela atu responde, mak: Funu hasoru ameasa COVID-19. Relasiona ho ameasa konkretu hosi virus ne’e, Governu limite kedas povu nia movimentu ho objetivu atu salva-guarda kada pesoa ho kada família timorense nia moris atu la hada’et virus ne’e ba maluk seluk. Apelu Prezidente Repúblika ho virus refere, nu’udar atensaun espesiál hosi aman nasaun nian ba oan sira, povu timorense, nia salvasaun perante atake hosi virus perigozu ne’e. Tanba ne’e povu...