Skip to main content

SAI EMA POZITIVU - 6

Iha maun alin nain rua, ida naran Fred no ida seluk naran Will. Fred, iha karakterístika ne'ebé kontenti hela deit, no oin midar ba ema hotu. Will fali, oin seluk, susar atu hamnasa, oin buis hela deit, haré hasoru ema sempre hatudu nia oin naburut.

Iha loron ida sira nia maen-pai hakarak kria ambiente foun ba sira nia oan nain rua ne’e. Sira hanoin atu halo Fred oin naburut no triste uitoan, no halo Will bele hamnasa no hatudu oin midar. Sira hanoin atu fó prezente ba sira nain rua tuir sira ida-ida nia gostu.

Will hakarak no gosta bisikleta. Durante ne’e nia atu ba halimar nia impresta kolega sira nia bisikleta. Maen-pai sosa bisikleta ne'ebé diak no karu liu fali bisikleta ne'ebé nia kolega sira iha, atu halo nia bele kontenti no hamnasa.

Wainhira Will ba tiha eskola, nia pai-maen sosa bisikleta ida ba nia no falun ho plástiku nabilan no tau iha nia kuartu. Wainhira fila husi eskola, Will tama liu kedas ba nia kuartu no haré prezente ne'ebé nia pai-maen sosa ba nia. Nia ho laran haksolok, les lalais plástiku ne'ebé falun hela bisikleta ne’e. Nia hamnasa no kontenti tebetebes, maibé la kleur deit. Hafoin nia oin naburut fali tanba tauk, karik nia kolega sira sei impresta nia bisikleta ne’e no sei halo a'at. Iha nia ulun sempre mosu hanoin negativu oioin. Tanba ne’e  prezente ne’e la'os halo kontenti nia maibé halo nia oin naburut liu tan. Lia-fuan sira ne'ebé sai husi nia ibu mak hirus, tolok no lamentasaun oioin. Nia la hanoin oin-sa fó obrigadu ba nia pai-maen ne'ebé hatudu tiha ona domin ba nia.  

Iha parte seluk, Fred  fali gosta lós asu. Nia pai-maen falun tiha asu-ten no hafurak ho

plástiku ne'ebé nabilan-lakan lahalimar, no tau iha nia meza estuda fatin. Wain-hira Freda fila ba uma nia haré prezente ida iha hela nia meza leten. Nia mós ho ansia loke prezente ne’e. Maibé nia hakfodak tebetebes no muta tanba prezente ne'ebé nia hetan afinal asu-ten ne'ebé dois lahalimar. Ho oin ne'ebé hakfok ne’e nia ba hakoi tiha asu-ten ne’e.

Hafoin nia hanoin, “Humm. Hau la fiar katak pai ho maen ne'ebé hadomi lós hau bele fó fali asu-ten mai hau, karik asu-ten ne’e simboliza prezente ne'ebé sei furak liu.”

Hafoin nia halai ba buka nia pai-maen, nia hakuak no beiju sira nain rua ho hamnasa. Nia mae-pai doko-ulun sai bilan tiha tanba haré Will ne'ebé nunka lakon nia oin midar ne’e. Sira husu ba nia, “Ehh!! Ó ne’e ita fó asu-eten mós sei hamnasa nafatin?”.

Hafoin Will hatan ba sira, “Pai-maen, hau hatene imi nain rua hadomi hau, ne’e duni asu-ten ne’e hanesan deit sinal ida. Ahi suar iha tanba iha ahi. Hanesan ne’e mós ho asu-ten: Asu-ten iha tanba iha asu. Ne'ebé hau fiar katak pai-maen sei sosa asu ida ne'ebé hau hadomi.” Hafoin nia pai-maen hakuak nia.

Ema ne'ebé iha nia moris nia senti katak ema seluk sempre hadomi nia, tanba ne’e nia fiar katak buat diak deit mak nia sei simu iha nia

moris, maski iha susar ne'ebé dala barak halo terus tebes. Maibé ema ne'ebé pesimista, nia hanoin beibeik katak nia moris ne’e nu'udar buat todan ida ne'ebé la iha rohan, tanba ne’e lamentasaun, tolok, hirus, no tauk mak nu'udar nia han-hemu loron-loron.


Notas: Naran Will ho Fred  fiktif deit.

Popular posts from this blog

ÉTIKA NEGÓSIU

Dezvantajen iha tempu badak nudar dalan nebé ema tenki liu atu hetan vantajen iha tempu naruk.             Ema Xina fiar, komersiante nebé susesu tenki iha kbiit kreatividadi nebé ás alein kapasidadi atu hadau oportunidadi. Embora atu alkansa   ézitu no hetan proveitu refere, husu atu komersiante ida tenki uza maneira saida deit mak mosu iha nia hanoin. Maibé, buat ne’e la signifika komersiante bele uza maneira foer no bosok atu hamonu nia rivál. Komersiante Xina iha kódigu étika nebé bandu uza maneira foer. Hamonu ema seluk nia komérsiu nudar hahalok nebé povu Xina hotar tebes. Kompetisaun nudar asaun nebé susar atu hases hosi   komérsiu. Dala barak akontese kompetisaun makás nebé hamosu sizma no ostilidadi.             Kompetisaun nebé saudável sei benefisia parte hotu. Nune mos kompetisaun nebé la justu sei la lori proveitu ba se deit no parte hotu. Karik iha...

MANEIRA | TIPS 3 HALO TÍTULU TEZE NEBÉ DIAK

Maneira oin-sa defini teze nia tema no deskobre títulu nebe furak, ida né mak nudar problema inísiu ba estudante sira atu hahu halo sira nia teze. Maibe ita boot lalika laran susar, tuir mai né sei aprezenta faze no maneira ka tips nebe bele implamenta nodi prosesu lalais ita boot nia teze. Espera katak molok le tema né ita boot le uluk ona tema primeiru nebe ami hakerek antes konaba tips 13 oin-sa halo propósta teze nian. I. BUKA TEMA NEBE DIAK NO FURAK Importanti tebtebes atu hili tema ka tópiku nebe diak. Iha buat lubuk ida nebe tenki tetu uluk molok hili teze nia títulu, hanesan: 1). Tópiku nebe hili ona, ita boot domina ka lae? 2). Dosente giador domina no bele lori ita boot durante prosesu halo teze né ka lae? 3). Atensaun diak ho tempu (deadline), tema nebe ita boot hili bele hotu lalais iha tempu badak ka lae? 4). Tuir kapasidadi, presiza orsamentu hira ba tema nebe ita boot hili? II. INSTRUMENTU APOIANTE 1). Foti Tópiku nebe fasil Tenki defini ho klaru kedas atu ...

Prezidente Repúblika Deklara “Funu”

Imajen Ilustrasaun Iha Kuarta Feira, Loron 8 fulan Abril 2020, Prezidente Repúblika, Franciso Guterres Lu’Olo, hato’o mensajen importanti ba povu tomak relasiona ho situasaun atuál ne’ebé povu presiza fó konsiderasaun, nune’e kolaborasaun entre povu ho Estadu no Governu bele alkansa ho di’ak ba nasaun no povu nia vida. Kona-ba ne’e, ami toma notas nesesáriu balu hodi fahe ba maluk sira tuir ami nia “ponto de vista” .   Primeiru, Señor Prezidente Repúblika toka uluk kona-ba situasaun emerjénsia ne’ebé Estadu no Governu servisu maka’as hela atu responde, mak: Funu hasoru ameasa COVID-19. Relasiona ho ameasa konkretu hosi virus ne’e, Governu limite kedas povu nia movimentu ho objetivu atu salva-guarda kada pesoa ho kada família timorense nia moris atu la hada’et virus ne’e ba maluk seluk. Apelu Prezidente Repúblika ho virus refere, nu’udar atensaun espesiál hosi aman nasaun nian ba oan sira, povu timorense, nia salvasaun perante atake hosi virus perigozu ne’e. Tanba ne’e povu...